PAYLAŞ

Behruz Çinici 1932 yılında İstanbul’da doğdu. 1949’da Vefa Lisesi’nden mezun oldu. Zanaatkâr bir ailede doğan ve uzun yıllar Fatih’te ahşap bir evde yaşayan Çinici, inşa etme tutkusuyla 1949’da İTÜ’de henüz yeni kurulmuş olan Mimarlık Fakültesi’ne kaydolur. Mezuniyetinden sonra 1954 yılında İTÜ Mimarlık Fakültesi Şehircilik Kürsüsü’nde asistan olarak görev yapmaya başlar. Maçka Teknik Okulu’nda öğretim üyesi olarak yapı dersleri verdi.

İTÜ’deki akademik görevine 1962’ye kadar devam etti. Bu süreçte ulusal ve uluslararası pek çok proje yarışmalarına katıldı, çeşitli dereceler aldı. 1961 yılında, eşi Altuğ Çinici ile birlikte ODTÜ Kampüsü yarışmasını kazandıktan sonra uygulamaları için atölyelerini Ankara’da kurdular. ODTÜ proje çalışmalarını mesleki denetimiyle birlikte 18 yıl boyunca devam ettirdiler.

Çinici, TBMM binası dâhil olmak üzere birçok resmi yapı inşa etmiş olan Avusturyalı mimar Clemens Holzmeister, Paul Bonatz gibi önemli mimarların ve Mustafa İnan’ın hocalık yaptığı Taşkışla’yı “mimar olarak doğduğu yer” olarak ifade etmiştir.

Süsten ziyade işlev…

Çinici, modern mimarlıkta süsten ziyade işlevi vurgulayan, sadeliği ve rasyonaliteyi yansıtan, betonun sıvasız halde bırakıldığı brüt betonu ODTÜ yapılarında karakteristik olarak uyguladı. Kampüste bulunan yapıları bir yaya yolu (alle) ile birbirine bağlayarak, üniversitede bir omurga üzerinde kamusal bir deneyimi hedefledi.

ODTÜ Kampüsü’nde Mimarlık Fakültesi başta olmak üzere; İdari İlimler Fakültesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Mühendislik Fakültesi Laboratuvarı, Bilgisayar Mühendisliği, İngilizce Hazırlık Okulu, merkezi kitaplık, idare binası, Yapı Merkezi, lojmanlar, kapalı spor salonu, kafeterya, hizmet binaları, yurtlar, çarşı, sağlık merkezi tasarlamıştır.

ODTÜ Fakülte Binalarında Brütalizm Etkisi

ODTÜ Mimarlık Fakültesi koridorsuz, iç içe geçmiş avlular ve galerilerden oluşuyor. Fakültenin yaya yolu üzerinde iki girişi var. Kuzeyde; meydan, idari kısım Güneyde; atölyeler bulunmaktadır. Hocalarla öğrencilerin ilişkilerinin kopmaması istenmiş fakat birimler farklı yerlerde bulunduğu içinde keskin çizgilerle ayırmadan devam ettirmişler. Bu yaklaşım fakülteyi diğer fakültelerden ayıran en belirgin özelliktir. Tasarımda parçalı yapım ve asimetrik planlama ile büyük kütlenin oluşması engellenmiştir. Ancak ihtiyaçtan dolayı yine büyük kütleler oluşmuştur. Işık alanları iç bahçe ve tepe açıklığı olarak kullanılan fil gözü ile sağlanmış. Brütalizmin etkisini gizlenmeyen merdivenler ve çok çeşitli malzemenin (beton ahşap mermer) ham halleriyle kullanılmasından görüyoruz. Fakülte ihtiyacına uygun olarak koridorlar sergi alanlarına dönüştürülebilecek şekilde tasarlanmış.

ODTÜ Fakülte binalarının hepsine uygulanmış olan brütalizm akımı bir yandan dil bütünlüğü sağlarken diğer yandan da birçok problem yaratmıştır. Yol genişliklerinin bile dikkate alındığı tasarımda başka fakültelerdeki öğrencilerin ses akustiğinde yaşadığı rahatsızlıklar düşünülmemiştir. Bu noktada akıllarda oluşan soru bu akımın her binada uygulanıp uygulanmaması gerektiğidir. İhtiyacı farklı fakültelerde gideremeyen binalar işlevsel mi? Akımın bir üslup haline gelmesi ve her tasarımda uygulanması gerekli miydi?

Mimarlık Fakültesi
ODTÜ Kampüs
ODTÜ Kampüs

 

Mimar, AR TUR Burhaniye Tatil Sitesi’ni 1970 yılında tasarladı. Doğanın hiçbir değerinin bozulmaması amacı ile yapılmıştır. Bunun için eğimli yamaçlarda plan kademeli kayarak araziye yerleşim sağlanmış, aynı zamanda modülasyon fikri rasyonel formlar ve bunların oluşturduğu örüntülerle ortaya çıkmıştır. Cephede farklı malzemelerin doğal halde kullanılması tabiatı zedelememek amacı ile yapıldığı söylenmiştir. 2.000 konut olarak tasarlanan bu tatil köyü kısıtlı alana gereğinden fazla yerleşim yapılması nedeni ile toplu konut projesini andırmaktadır. Buraya tatil yapmaya gelmiş olan insanları brütalizmin etkisinde bahçesiz balkonsuz ve konutlar içinde ne kadar kaliteli ve sakin zaman geçirebilir? Defalarca gördüğümüz ve görmeye devam edeceğimiz brütalizm akımının tatil köyünde uygulanmaya çalışması ne kadar etik? Yorumu sizlere bırakıyoruz.

Burhaniye AR TUR Tatil Köyü
Baba ve oğul aynı projede

1985’te Can Çinici ve Behruz Çinici, ilgilenmeye başladıkları proje için kuzey-güney doğrultusunda uzanan meclis kompleksine yerleşirken, kıbleye yönelmek üzere 23 derece akstan saptırılarak konumlandırdıkları yapı ile alanda bir yönelme oku hatta bir sirkülasyon dağılım noktası meydana getirdiler.

6400 m2 alana yayılmış cami üç ana mekândan oluşur. İlki üçgen bir avlu/ilk cemaat mekânıdır. 1500 kişiye kadar alabilen bu alan nilüfer havuzu, şadırvanlı meydan ve kolonsuz revak altlarıyla bugün yaşanılan dünyayı temsil eder.

Merkezi kubbeli mekândan ziyade saf düzenini arttıran enine gelişmiş plan şemasını İslam’a uygun olduğunu söyleyen mimar kubbe yerine piramit ile yükselen cami örtüsü oluşturmuştur. Aynı zamanda minaresi olmadığı için çokça eleştiri alan mimar bu durumu “Çağrı olmadığı için minareye gerek yok asıl minare kolunuzdaki saattir bunun için selvi ve kavak ağacı diktik.’’ şeklinde açıklamıştır. Dönemine göre adeta çağdaş dünya camisi olmuştur.

TBMM Camisi

Birçok ödüle layık görülmüş Behruz Çinici özellikle döneminin siyasi liderleriyle olan yakınlığı ile çok eleştirilmiş, arkasındaki destek sayesinde başarılı olduğu düşünülmüşse de tasarımlarında gördüğümüz işlevsellik aslında bu durumun öyle olmadığını ortaya koyuyor. Behruz Çinici TBMM Camisini birlikte tasarladığı oğlu Can Çinici ile tasarımlara devam etmiş ölümünden sonra Çinici Mimarlık Ofisi’ni Can Çinici devam ettirmektedir.

KAYNAKLAR

https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2018/03/30/tbmm-camiindeki-agacin-sokulmesine-tepki/

http://www.mimdap.org/?p=73685

http://www.arkitera.com/haber/25659/25146

http://www.arkitera.com/etkinlik/5177/altug-behruz-cinici-arsivi-isiginda-holzmeistera-bakis

http://www.arkitera.com/proje/7915/ortadogu-teknik-universitesi-mimarlik-fakultesi

http://www.arkitera.com/proje/1815/tbmm-camisi

http://www.arkitera.com/haber/27609/tbmm-de-kultur-kiyimi-yapiliyor

http://www.arkiv.com.tr/mimar/behruz-cinici/7249

http://www.arkiv.com.tr/proje/burhaniye-ar-tur-tatil-koyu/8498

http://www.arkiv.com.tr/proje/ortadogu-teknik-universitesi-mimarlik-fakultesi/7915

http://www.arkiv.com.tr/proje/tbmm-camisi/1815

http://www.biyografya.com/biyografi/591

https://tr.wikipedia.org/wiki/Behruz_%C3%87inici

 

 

KATILIMCILAR

ASLI ÖNTAŞ

BAŞAK KÖKSAL

BEYZA AKIN

DORUK ÇAKIR

HAKTAN OĞUZ

ÖMER FARUK ÇİFTÇİ

PINAR KAVRAZ

SEHER DOĞAN

ŞEVVAL ÇAPKIN

 

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen isminizi buraya giriniz