PAYLAŞ

Bizler ulaşılması rahat olan şeyleri daha çok severiz ve bunun üzerine yapılan çalışmaları destekleriz. Benzeterek anlatmam gerekirse, ilk yapılan tekerleğin kare formundan dairesel forma dönüştürülmesi en temel örneğidir. Aynı kolaylaştırıcı tutumu su ile ayrılan kara parçaları arasındaki geçişte de görebiliriz: en ilkel yöntem olarak ağaç, kütük, taş gibi doğal materyaller kullanılıyorken zamanla bu materyaller işlenerek sal üretilip kullanılmaya başlanmıştır.

Gelişen teknolojiyle bu iki kara parçası köprüyle daha kolay geçilebilir hale gelmiştir. Günümüzde ise bu durum tüp geçitler ile kıtalar arası geçişi 3 dakikaya kadar düşürmüştür. Bunlar da gösteriyor ki; her zaman daha kolayı ve süre olarak daha hızlısı mevcut ve bu yüzden hep daha yeniye gitmeliyiz.

Peki Öngerilmeli Beton Nedir?

Çekme gerilmesi oluşması muhtemel yerlerde, önceden basınç gerilmesi meydana getirilerek, toplam gerilmenin beton çekme dayanımının altında kalmasını sağlamaktır. Öngerilmeli Beton yapıların, normal betonarme yapılardan farkı, yapının veya elemanın hizmete girmesinden -servis hali- önce bir ön yüklemenin yapılmasıdır. Bu ön yüklemeyle amaç, yapıya, servis halinde gelecek yükleri karşılayacak bir taşıma kapasitesi kazandırmaktadır.

Öngerilmeli Beton iki şekilde uygulanabilir:
• ÖnGerme Yöntemi (Pre-tensioning System)
• ArdGerme Yöntemi (Post-tensioning System)

Öngermeli sistemde, aderansı yükseltilmiş tellerden oluşan öngerme çeliği, “germe yatağı” denilen yerde beton dökülmeden önce hidrolik krikolar ile gerilir ve beton dökülüp, yeterli mukavemetini alınca krikolar yavaşça gevşetilir. Bu durumda kısalmak isteyen donatı, betona basınç kuvveti uygular. Ardgermeli sistemde, kalıbın içerisine projesine uygun olarak kılıflar veya önceden kılıflanmış aderanssız halatlar yerleştirilir, halatlar uç noktalarından ankraj kafası ve özel parçalarla bağlanır daha sonra beton dökülür. Beton istenilen mukavemeti sağladıktan sonra hidrolik krikolar ile halatlar gerilir. Ankraj kafalarından kilitlenerek betona istenen kuvvet aktarılmış olunur.

Öngerilmeli Beton Yapıların Önem Kazanması

II. Dünya Savaş’ından sonra özellikle köprü ve viyadüklere olan ihtiyacın artması fakat uzun bir savaştan çıkmış dünya için demir-çelik eldesinin zor olmasından dolayı “Öngerilmeli Beton” yapılar daha da önem kazanmıştır. Bu durum Öngerilmeli Beton’un uygulama sürecini hızlandırmıştır. Özellikle büyük açıklıklı köprüler, ağır yüklü vinç ve bina kirişleri, çamur çürütme tankları, çimento, klinker, hububat siloları, nükleer santrallar, geniş açıklıklı katlı otopark, alışveriş merkezleri, fabrika, atölye döşemeleri için alternatif ve kurtarıcı bir yöntem haline gelmiştir.

Faydalarından söz etmek gerekirse: öngermeli sistem prekast sektörü için önemli bir yere sahiptir. Her gün metrolarda gördüğümüz traversleri aklınıza getirebilirsiniz mesela. Döşemelerde ve silo yapılarında ise ardgerme uygulaması yapılır; döşeme kesitinin kalınlığı azalır, mimari tasarımın getirdiği, kolonsuz, geniş alanların sağlanması amaçlanarak aslında beton ve demirin kullanım miktarı azaltılmış olunur. Bu sayede de binanın ölü yükü azalır, depreme dayanıklılığı artar. Aynı kotta daha fazla kat imkanı sağlar. Köprü ve viyadüklerde ise yapılma metoduna göre ardgerme veya öngerme kullanılabilir. Çok büyük açıklıkların daha kolay, ince kesitli geçilmesi ve hızlı uygulanabilir olması büyük bir öneme sahiptir. Sonuç olarak her iki kullanım içinde maliyet olarak fayda sağlaması yapı sektörüne önemli katkıları olduğunu gözler önüne sermektedir.

Öngerilmeli Beton metoduyla yapılan ve kullanılmakta olan yapıları örnekleyecek olursak; Dünya da; Galion Köprüsü(Brezilya), One Canada Square (İngiltere), 30 St. Mary Axe (İngiltere), POYA Köprüsü ve Yaklaşım Yolları (İsviçre), Atlantic Köprüsü (Panama) inşa edilmiştir. Ülkemizde; Travers üretiminde, Mamak Viyadüğü (Ankara), Atatürk Havalimanı Otoparkı ( İstanbul 16mx15m açıklık), Sheraton Oteli ( Ankara 17 m açıklık, 44 cm döşeme), Ankara-Sivas YHT Viyadükleri, , Yavuz Sultan Selim Köprüsü gibi daha birçok yerde “Öngerilmeli Beton” uygulaması kullanılmıştır. Osman Gazi Köprüsü’nde, birçok viyadükte, geniş açıklıklı konferans salonu ve alışveriş merkezlerinde kullanımı halen devam etmektedir.

Teknik konularla ilgili daha fazla yazıya ulaşmak isterseniz buraya tıklayabilirsiniz…

Seher Semanur Dal

İTÜ Mühendisliğe Hazırlık Kulübü

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen isminizi buraya giriniz